Ryzyka i gwarancje przy inwestowaniu

Inwestowanie zawsze wiąże się z ryzykiem. Nie istnieje inwestycja całkowicie pozbawiona ryzyka, a kto mówi ci coś przeciwnego, zbyt mocno upraszcza. Albo zwyczajnie cię oszukuje.

Bo jeśli nie ma ryzyka, nie ma potencjalnego zysku. To takie proste.

Jednak istnieją różne poziomy ryzyka: od bardzo małego ryzyka kont oprocentowanych czy obligacji po ekstremalnie wysokie ryzyko memecoinów. Są też pewne gwarancje, które zależą od instrumentu, przez który kupiłeś aktywo, od miejsca, w którym to zrobiłeś, a także od samego aktywa, które kupiłeś.

W tym artykule spróbuję podsumować oba punkty, żebyś miał jaśniejszy obraz tego, czy to całe inwestowanie jest dla ciebie (spoiler: jest) i co najlepiej pasuje do twojej sytuacji.

Ten artykuł jest piątym z serii, w której wyjaśniam, dlaczego musisz inwestować, jak i gdzie, żebyś nauczył się podstaw, nawet jeśli zaczynasz od zera:

1. Inwestowanie od zera: gdzie inwestować swoje pieniądze.
2. Rodzaje aktywów, w które możesz inwestować według ich funkcji w portfelu.
3. Jak kupować aktywa: instrumenty inwestycyjne.
4. Platformy inwestycyjne: gdzie kupować instrumenty lub aktywa inwestycyjne.
5. Ryzyka i gwarancje inwestowania. (To jest ten artykuł, który właśnie czytasz.)
6. Mój system inwestycyjny.
7. Majątek: jak go powiększać, chronić i przekazać dalej.

Ryzyka inwestowania twoich pieniędzy

Opowiem ci o najważniejszych.

Ryzyko rynkowe

Najbardziej oczywistym ryzykiem jest ryzyko rynkowe: ceny rosną i spadają. To nieuniknione.

Do tego, co już wiedziałeś, dochodzi kolejne: wiara, że potrafimy trafić, kiedy aktywa wzrosną albo spadną. I inwestowanie na tej podstawie.

To jest to, co nazywa się tradingiem i podam ci jedną liczbę:

90% osób, które robią trading, traci 90% tego, co zainwestowały, w mniej niż 90 dni.

Nic więcej nie trzeba dodawać, Wysoki Sądzie.

Albo jednak tak, bo Anglosasi mają na ten temat bardzo dobre zdanie:

"Time in the market beats timing the market."

Czyli zwrot uzyskany dzięki temu, że dłuższe pozostawanie zainwestowanym zawsze bije zwrot, który osiągasz, próbując trafić w idealny moment inwestycji.

Dlatego kiedy ktoś mnie pyta: „a kiedy mam to wyjąć?”, moja odpowiedź jest zawsze taka sama: nigdy, jeśli możesz tego uniknąć. Pozwól procentowi składanemu robić swoją magię.

Mała dywersyfikacja

Innym ważnym ryzykiem jest zła dywersyfikacja. Jeśli za bardzo koncentrujesz się na jednym aktywie albo sektorze, wystawiasz się bardziej niż trzeba na jego wahania cen.

Dlatego kiedy masz już pewne kwoty w portfelu, normalne będzie to, że nie trzymasz wszystkiego w złocie, Bitcoinie albo nieruchomościach, lecz wybierasz kilka aktywów i masz część w każdym z nich.

W tym sensie polecam ci poczytać o portfelu permanentnym albo o portfelu czterech pór roku. 

To sposób inwestowania zaprojektowany tak, by działał w każdym scenariuszu gospodarczym, bez potrzeby przewidywania, co się wydarzy.

Wykorzystuje więc jedno aktywo dla każdego z czterech możliwych scenariuszy gospodarczych:

• Wzrost gospodarczy: 25% akcji.
• Recesja: 25% obligacji.
• Inflacja: 25% złota.
• Deflacja: 25% gotówki.

Tego typu portfel nigdy nie będzie najbardziej rentowny, ale nie poradzi sobie bardzo źle w żadnym z czterech powyższych scenariuszy.

Oczywiście pojawiły się warianty, dodające nieruchomości lub Bitcoina, albo zmieniające procenty, ale podstawowa idea zawsze pozostaje taka sama.

Ryzyko naszych decyzji

Oczywiście istnieje ryzyko podejmowania złych decyzji: kupowania w złym momencie przez FOMO, sprzedawania ze strachu albo ulegania modom.

To jest w praktyce jedno z najbardziej niebezpiecznychryzyk. Nie jesteśmy tak racjonalni, jak nam się wydaje, a kiedy w grę wchodzą pieniądze, emocje zwykle ważą więcej, niż sądzimy.

Ekonomista Daniel Kahneman, laureat Nagrody Nobla, przez dekady badał, jak podejmujemy decyzje, i pokazał, że jesteśmy pełni błędów poznawczych. Niektóre z najważniejszych w inwestowaniu to:

• Awersja do straty: ból straty jest większy niż satysfakcja z zysku, co prowadzi nas do sprzedaży w złym momencie.
• Nadmierna pewność siebie: wierzymy, że wiemy więcej, niż naprawdę wiemy.
• Błąd potwierdzenia: szukamy informacji, które wzmacniają nasze poglądy, i unikamy tych, które im przeczą.

Dlatego jednym z najlepszych sposobów ochrony jest mieć jasny system i trzymać się go, zarówno gdy wszystko idzie dobrze, jak i przede wszystkim wtedy, gdy robi się źle.

Nie bez powodu badania dużych firm zarządzających aktywami, takich jak Fidelity Investments, pokazały ciekawy wynik: wiele portfeli z najlepszymi stopami zwrotu to te, w których inwestor praktycznie nic nie robił przez lata. W niektórych przypadkach dlatego, że inwestor zmarł, a w innych dlatego, że zapomniał o koncie i nie wykonywał na nim operacji.

Wniosek jest jasny: kiedy inwestujesz, bardzo często robić mniej znaczy robić więcej.

Ryzyko platformy

To jedno z tych ryzyk, które zawsze przychodzi nam do głowy na początku, ale którego zwykle nie analizujemy dobrze.

Polega na zastanowieniu się, co by się stało, gdyby broker albo instytucja finansowa, w której zainwestowaliśmy lub chcemy zainwestować, miała problemy.

Mogę ci powiedzieć, że to realne ryzyko (Lehman Brothers, na przykład), ale zwykle jest mniejsze niż poprzednie i dużo bardziej prawdopodobne jest stracić pieniądze przez złe decyzje albo trading niż przez upadłość brokera.

Bo poza tym mamy pewne gwarancje, gdyby do tego doszło.

Gwarancje, z których możesz korzystać, gdy inwestujesz

Tu pojawia się jedno z najgorzej rozumianych pojęć w inwestowaniu: gwarancje.

Są osoby, które myślą, że ich pieniądze są po prostu chronione. Inne sądzą, że mogą stracić wszystko, jeśli bank pójdzie do diabła.

Prawda jest taka, że żadna z tych grup nie ma racji, ponieważ istnieją pewne zabezpieczenia zależne od tego, gdzie pośrednik jest regulowany i jaki fundusz go obejmuje.

W Hiszpanii banki i brokerzy są więc objęci ochroną do 100.000 euros na posiadacza (FOGAIN).

W innych krajach europejskich ta kwota zwykle wynosi około 20.000 euros.

W Wielkiej Brytanii może sięgać 85.000 funtów, a w Stanach Zjednoczonych do 500.000 dolarów w ramach określonych systemów.

Ale jest jeden kluczowy niuans: ta ochrona działa tylko wtedy, gdy instytucja upada i brakuje pieniędzy lub aktywów. Nie obejmuje strat rynkowych.

Czyli jeśli kupujesz akcje, a one spadają o 30%, nikt nie rekompensuje ci tego spadku. Gwarancja nie działa w ten sposób.

Dlatego przed inwestowaniem ważne jest zrozumienie dwóch rzeczy:

1. Że istnieją pewne gwarancje dla twoich pieniędzy.
2. Że te gwarancje chronią przed problemami operacyjnymi, a nie przed decyzjami inwestycyjnymi.

I tak to wygląda w świecie tradycyjnej, scentralizowanej bankowości. Bo jeśli mówimy o DeFi i kryptowalutach, sytuacja jest inna. Nie istnieje publiczna gwarancja. 

Jeśli exchange, na którym trzymasz swoje środki (twój błąd), ma problemy albo tracisz dostęp do swoich środków, odpowiedzialność jest twoja.

Innymi słowy, zostajesz z problemem sam.

DeFi oferuje ci wiele możliwości niemożliwych w tradycyjnych finansach, ale w zamian nie ma obsługi klienta, jeśli coś zawalisz.

Jak mówił wujek Ben: z wielką mocą wiąże się wielka odpowiedzialność.

W świecie krypto nie ma nic bardziej prawdziwego.

Wnioski

Jeśli inwestujesz, musisz od początku mieć jasność co do jednej rzeczy: to, że twoje pieniądze są „chronione”, bo istnieją pewne gwarancje, nie oznacza, że nie możesz ich stracić.

W grze jest kilka ryzyk:

Jest ryzyko rynkowe, gdzie cena aktywa rośnie i spada.

Ryzyko timingu albo tradingu, polegające na wierze, że możesz trafić moment wejścia i wyjścia.

Ryzyko małej dywersyfikacji, gdy zbyt mocno koncentrujesz się na jednym aktywie.

Ryzyko twoich własnych decyzji, naznaczone emocjami i błędami poznawczymi, takimi jak strach, FOMO czy nadmierna pewność siebie.

Ponadto istnieje ryzyko platformy, czyli to, że bank, broker albo exchange ma problemy lub upada. To jedyny scenariusz, w którym gwarancje wchodzą do gry, ale tylko pod pewnymi warunkami.

W Hiszpanii i w większości krajów istnieją fundusze, które chronią cię, jeśli bank albo broker upada i brakuje pieniędzy, ale ta ochrona nie obejmuje strat rynkowych. Jeśli coś kupisz i to spadnie, nikt cię nie kompensuje.

Oczywiście każdy kraj ma inny fundusz ochronny: w Hiszpanii do 100.000 € na posiadacza, w wielu krajach Europy tylko do 20.000 €.

Innym kluczowym punktem jest gdzie inwestujesz. To nie to samo robić to przez bank, brokera albo exchange. Regulacja, sposób przechowywania aktywów i typ podmiotu wyznaczają realny poziom bezpieczeństwa.

Idea, którą chcę, żebyś zapamiętał, jest prosta: przed inwestowaniem musisz dokładnie wiedzieć, jakie ryzyka bierzesz na siebie, i umieć odróżnić zachowanie aktywa od możliwych problemów pośrednika, które zwykle są dużo mniejsze i mniej istotne dla twojego kapitału niż cała reszta.

Następne kroki

Jeśli chcesz pójść trochę dalej, zapraszam cię do kolejnego artykułu z serii:

1. Inwestowanie od zera: gdzie inwestować swoje pieniądze.
2. Rodzaje aktywów, w które możesz inwestować według ich funkcji w portfelu.
3. Jak kupować aktywa: instrumenty inwestycyjne.
4. Platformy inwestycyjne: gdzie kupować instrumenty lub aktywa inwestycyjne.
5. Ryzyka i gwarancje inwestowania. (To jest ten artykuł, który właśnie czytasz.)
6. Mój system inwestycyjny.
7. Majątek: jak go powiększać, chronić i przekazać dalej.