Corto Maltese – Océan noir: udana reinterpretacja, przede wszystkim za sprawą rysunków

Ponowna interpretacja Corto Maltese nie jest łatwa, bo mówimy o jednej z najwybitniejszych postaci światowego komiksu. Tego marynarza, a czasami pirata, stworzył Hugo Pratt , jeden z moich ulubionych autorów. To jemu zawdzięczamy komiks Opowieść słonych wód , dla mnie najlepszy komiks wszech czasów..

Jednak Martin Quenehen y Bastien Vivès odważyli się przywrócić tę postać, odmłodzić ją i przenieść do XXI wieku, odchodząc od przygód, które znaliśmy dzięki Prattowi.

Océan noir, jak zatytułowano pierwszy tom, wydaje mi się całkiem udaną próbą nowego spojrzenia na bohatera. Scenariusz Quenehena jest niezły, choć niczym szczególnym się nie wyróżnia, natomiast rysunki Vivèsa uznałem za znakomite. 

Pratt był nie tylko błyskotliwym scenarzystą, lecz także jednym z najwybitniejszych rysowników w historii komiksu. Powiem jednak coś, z czym zapewne wielu fanów bohatera się nie zgodzi: moim zdaniem jako rysownik Vivès nawet go przewyższa..

Później wyjaśnię to dokładniej. Najpierw jednak zajmijmy się fabułą.

Fabuła Corto Maltese: Océan noir

Akcja rozpoczyna się w 2001 roku, kiedy Corto Maltese bierze udział w abordażu luksusowego jachtu. Sprawy nie idą zgodnie z planem i nasz bohater ratuje starszego Japończyka, przez co zostaje wciągnięty w przygodę związaną z tajemniczą księgą i poszukiwaniem dawnego skarbu.

Od tej chwili Corto podróżuje po różnych miejscach i spotyka osoby mające własne interesy. Wszystko odbywa się według znanego schematu jego przygód, w których podróże, niespodziewane spotkania i osobliwe sytuacje są równie ważne jak sam cel historii.

Jak już wspomniałem, uwspółcześnienie bohatera sprawdza się całkiem dobrze. Corto zawsze był przecież awanturnikiem obracającym się wśród najróżniejszych ludzi i konfliktów, więc jego obecność we współczesnych realiach nie wydaje się dziwna.

Trzeba jednak przyznać, że choć mnogość miejsc może sugerować coś innego, fabuła jest dość prosta. Pod tym względem przypomina opowieści Pratta, których siła tkwiła w bohaterach, dialogach i sposobie opowiadania.

Scenariusz Martina Quenehena: dobry, lecz nie dorównuje Prattowi

Quenehenowi udaje się uchwycić osobowość Corto Maltese i stworzyć wciągającą przygodę, ale moim zdaniem jego praca pozostaje daleko w tyle za twórczością Hugo Pratta, przynajmniej w tym pierwszym tomie.

Widać to po bohaterach: są ciekawi, pojawiają się i znikają, a my chcielibyśmy dowiedzieć się o nich czegoś więcej. W dialogach wracają charakterystyczne dla Pratta cynizm, ironia i dwuznaczności.

Ogólnie wypada to dobrze, ale zdarzają się chwile, gdy Quenehen sprawia wrażenie, jakby próbował naśladować Pratta. U Pratta charakter każdej postaci ujawniał się zupełnie naturalnie. 

W albumie Océan noir natomiast niektóre rozmowy wydały mi się nieco sztuczne, jakby scenarzysta nie odważył się nadać tym postaciom własnego charakteru i chciał nam przypominać, że czytamy przygodę Corto Maltese.

Nie jest to zły scenariusz. Historię śledzi się z zainteresowaniem, postacie wypadają dobrze, a zmiany scenerii podtrzymują tempo. Uważam po prostu, że Quenehen sprawnie odtwarza oryginalne przygody, nie dodając im wiele od siebie.

Rysunki Bastiena Vivèsa: dzieło sztuki

Tutaj dzieje się niemal odwrotnie niż ze scenariuszem. Podczas gdy Quenehen wydaje się skupiony na odtwarzaniu stylu pierwotnego twórcy, Vivès proponuje własną interpretację bohatera, bez kopiowania Hugo Pratta. 

To prawda, że obaj cenią prostotę kreski i usuwanie zbędnych szczegółów, lecz ich style są odmienne. Vivès rysuje w bardzo charakterystyczny sposób, dzięki czemu jego pracę można rozpoznać praktycznie od pierwszej strony.

A rezultat jest po prostu wspaniały.

Już na pierwszej planszy pokazuje mistrzostwo w opowiadaniu obrazem. Stosując dość klasyczny układ strony, bez ciągłego sięgania po ogromne kadry czy ekstrawaganckie kompozycje, sprawia, że wszystkie obrazy są idealnie rozmieszczone, a lektura płynie niezwykle sprawnie.

Jest też mnóstwo naprawdę pięknych kadrów, które nie służą jedynie do podziwiania. Każde ujęcie ma sens w narracji, a Vivès doskonale wie, kiedy zbliżyć się do bohatera, kiedy pokazać krajobraz i ile przestrzeni potrzebuje dana scena.

Uwielbiam też to, jak wykorzystuje puste przestrzenie. Zamiast wypełniać strony detalami, usuwa wszystko, co uważa za zbędne, ale scenerie nie sprawiają wrażenia pustych, a postacie nie tracą wyrazistości.

Sprawdza się to praktycznie we wszystkim, co rysuje: w rozmowie dwóch osób, statku na morzu czy mieście widzianym z oddali. Nawet góry i krajobrazy mają wyrazistą osobowość, często osiągniętą zaledwie kilkoma pociągnięciami kreski.

Świetnie wypada również operowanie szarościami, które nadają obrazom głębię, nie odbierając całości przejrzystości. I choć większość komiksu utrzymana jest w tej konwencji, początkowe kolorowe strony także robią wrażenie. Chętnie zobaczyłbym nawet całą przygodę w takiej kolorystyce.

To prowadzi mnie do porównania z Prattem. Włoch był mistrzem uproszczenia, potrafiącym przekazać bardzo wiele za pomocą niewielu środków, i właśnie na tym w dużej mierze polegała jego wielkość jako rysownika.

Mimo to uważam, że Vivès idzie nawet o krok dalej, ponieważ przy zachowaniu tej samej prostoty nadaje swoim kadrom jeszcze większe piękno, nie tracąc naturalności opowiadania.

Oczywiście to kwestia gustu, ale jest to jedna z tych prac, dla których same rysunki uzasadniają przeczytanie komiksu..

Zresztą podczas lektury Océan noir przypomniał mi się Ronin Rising, który niedawno recenzowałem, z tego samego powodu: spektakularnej pracy Philipa Tana i Daniela Henriquesa.

Co ciekawe, to dwa niemal przeciwstawne sposoby rozumienia rysunku. W Ronin Rising widzimy ogromne, pełne szczegółów ilustracje rozciągnięte na dwie strony, gdzie kompozycja jest ważniejsza od tradycyjnej narracji kadrowej. To prawdziwe ilustracje.

Vivès robi niemal odwrotnie. Jego strony są znacznie prostsze, mają klasyczny układ, a mimo to obrazy budzą we mnie podobne artystyczne emocje.

Nie porównuję ich stylów, bo mają ze sobą niewiele wspólnego, lecz jakość efektu. Obie prace wielokrotnie skłaniały mnie do zatrzymania się i podziwiania obrazów: można patrzeć na jeden kadr przez kilka sekund —a nawet minut— tylko dla przyjemności estetycznej.. 

A to nie zdarza mi się często.

Podsumowanie: warto przeczytać nowego Corto Maltese

Océan noir to dobry sposób na przywrócenie Corto Maltese.

Quenehen tworzy wciągającą przygodę z rozpoznawalnymi postaciami i na ogół dobrze napisanymi dialogami, lecz bez osobowości i naturalności najlepszych opowieści Pratta. Myślę, że trzymał się zbyt blisko pierwowzoru. To zrozumiałe, ale ogranicza efekt.

Vivès pozwolił sobie na znacznie więcej swobody i moim zdaniem wyszło mu to na dobre. Rysunki są piękne, mają własny charakter, a sposób, w jaki opowiada nimi historię, robi wrażenie.

W każdym razie Océan noir to lektura zdecydowanie godna polecenia, zarówno dla znających już bohatera, jak i dla tych, którzy chcą go dopiero odkryć. Historia może nie zapada szczególnie w pamięć, ale rysunki z pewnością tak.

Największe zalety Corto Maltese: Océan noir

• Rysunki Bastiena Vivèsa pod każdym względem, moim zdaniem przewyższające nawet Pratta pod względem piękna i narracji wizualnej.
• Możliwość poznania innej wersji Corto Maltese bez całkowitej utraty jego osobowości.

Największe wady Corto Maltese: Océan noir

• Scenariusz jest poprawny, lecz daleki od najlepszych przygód Hugo Pratta.
• Quenehen za bardzo naśladuje charakterystykę postaci, nie proponując tak osobistej interpretacji jak Vivès.
• Niektóre dialogi próbują odtworzyć cynizm oryginału i brzmią trochę sztucznie.

Dane techniczne

Cecha	Informacje
Tytuł	Corto Maltese: Océan noir
Tytuł oryginalny	Corto Maltese: Océan noir
Scenariusz	Martin Quenehen
Rysunki	Bastien Vivès
Pierwotny twórca postaci	Hugo Pratt
Pierwotny wydawca	Casterman
Hiszpański wydawca	Norma Editorial
Rok	2021
Objętość	180 stron
Gatunek	Przygoda, intryga
Czas akcji	Rok 2001