Purpurowe rzeki: europejskie Seven

Widziałem ten film, kiedy wszedł do kin w 2000 roku, gdy byłem w liceum. Właśnie wróciłem do niego po ponad dwudziestu pięciu latach, spodziewając się rozczarowania, jak to bywa z prawie wszystkim, co dobrze wspomina się z tamtych czasów.

Ale tak się nie stało.

Wrażenie, jakie mi zostawił, było niemal identyczne, co pokazuje, że nie zestarzał się aż tak źle jak inne propozycje z tamtego okresu.

Nie oznacza to jednak, że Purpurowe rzeki są wielkim filmem, bo nie są. Scenariusz oszukuje przez cały film, zwłaszcza w całkowicie niewiarygodnym finale, i ogólnie można powiedzieć, że rozwiązanie nie dorasta nawet z bliska do tego, co obiecuje początek.  

Ale ma coś, co trudno znaleźć w wielu współczesnych thrillerach: osobowość i ambicję.

Dlatego sprawia, że po ćwierć wieku nadal go pamiętam. I że niektóre obrazy, jak ujęcia z powietrza ośnieżonych gór, robią takie samo wrażenie jak wtedy.

Przy okazji, mówię o pierwszym filmie, a nie o jego słabszej drugiej części ani o serialu wideo, którego nie widziałem.

O czym są Purpurowe rzeki

Zaczynamy od klasyki, która zawsze się sprawdza: dwa oddzielne śledztwa, które oczywiście nie są aż tak oddzielne.

Pierre Niemans, grany przez Jean Reno, przybywa do uniwersyteckiego miasteczka w górach, by zbadać dość brutalne morderstwo. Max Kerkerian, grany przez Vincent Cassel, na własną rękę prowadzi śledztwo w sprawie profanacji grobu w innym pobliskim miejscu.

Film Mathieu Kassovitza, oparty na powieści Jean-Christophe’a Grangégo, stopniowo zbliża te dwie linie, aż zamienia je w jedno śledztwo. 

I cała przyjemność leży bardziej w drodze niż w celu, bo lepiej nie myśleć zbyt długo o tym, jak te elementy do siebie pasują.

Najlepsze w Purpurowych rzekach

Jeśli film zestarzał się stosunkowo dobrze, to przede wszystkim dzięki dwóm rzeczom.

Atmosfera

To, co pamiętałem z tego filmu, nie było fabułą. Było wrażeniem z jednej strony (i niektórymi scenami z drugiej).

Zimno. Śnieg. Góry. Ten uniwersytet i jego barwna społeczność.

Kiedy oglądałem go ponownie, wszystko było tam, dokładnie w tym samym miejscu, w którym to zostawiłem.

Śnieg nie jest (tylko) ładną dekoracją, jest oprawą i atmosferą. Izoluje historię, wychładza ją i zamyka. Sprawia, że zastanawiasz się, czy to, co dzieje się w tym miejscu, naprawdę obchodzi kogokolwiek innego.

Ta biała i czysta sceneria miesza się z czymś bardzo charakterystycznym dla końca lat dziewięćdziesiątych i początku dwutysięcznych: mrocznym obrazem, stylizowaną przemocą, makabrycznym śledztwem i dźwiękiem budującym napięcie, tworząc mieszankę, która, co ciekawe, daje filmowi tę osobowość, o której mówiłem.

W gruncie rzeczy film trzyma się lepiej dzięki atmosferze niż dzięki scenariuszowi. W pamięci nie została mi wyjaśniona sprawa, ale ton. To poczucie wchodzenia do zamkniętego, zimnego i nieprzyjemnego świata, gdzie każdy trop wskazuje na coś większego, niż ostatecznie się okazuje.

Jean Reno i Vincent Cassel

Jean Reno gra Jean Reno. Widzieliśmy go tysiąc razy w takiej roli, tak szarej, dobrego-złego jak tutaj albo złego-dobrego jak w tylu innych filmach (Mission: Impossible, Ronin…) 

Poważna, potężna obecność, typ człowieka po przejściach, który widział za dużo i nie musi już podnosić głosu, wystarczy, że spojrzy, żeby ludzie zeszli mu z drogi. Nie jest to szczególnie złożona postać -tutaj żadna taka nie jest-, ale Reno dobrze ją utrzymuje samą swoją fizyczną obecnością i tym, że po prostu tam jest.  

Cassel idzie w inną stronę.

Bardziej nerwowy, bardziej ironiczny, bardziej elektryczny, z energią faceta, który zawsze wygląda, jakby zaraz zrobił coś, czego nie powinien. I robi to w trakcie filmu, nawet kilka razy.

To połączenie działa bardzo dobrze, z tym nieuniknionym kontrastem w każdym filmie o policyjnym duecie. Nie oczekuj postaci pełnych niuansów, ale są skuteczne i ich dialogi nie wywołują zażenowania.

Podnieśmy poziom i porozmawiajmy o Seven

Porównanie pojawia się samo i świetnie ustawia ton: makabryczna zbrodnia, chora atmosfera, policyjne śledztwo, ciała zamienione w wiadomości i poczucie, że chodzi o coś więcej niż zwykłego seryjnego mordercę.

Ale na tym porównanie się kończy. Nie przesadzajmy.

Seven jest znacznie lepszym filmem niemal pod każdym względem. Bardziej precyzyjnym, lepiej zszytym, bardziej zaskakującym, moralnie gęstszym i przede wszystkim bardziej kompletnym. Nie ma pęknięć, które mają Purpurowe rzeki. 

W Sevenmiasto, postacie, morderca, idea moralna i finał są częścią perfekcyjnie naoliwionej maszyny. Tutaj nie.

Purpurowe rzeki grają w innej lidze. Porównanie służy do ustawienia tonu, a nie do ich zrównania.

To, co mamy przed sobą, jest thrillerem może bardziej fizycznym i przede wszystkim bardziej europejskim. Z śniegiem zamiast deszczu i górami zamiast miasta. Mniej głębokim i bardziej oczywistym, ale nie tanią kopią próbującą wykorzystać modę. To coś więcej.

Co podobało mi się najmniej

Główny problem jest oczywisty: rozwiązanie.

Film stawia względnie interesującą zagadkę i przez sporą część metrażu buduje ją mniej więcej dobrze. Jest tempo, są mocne obrazy, jest poczucie zagrożenia i śledztwo, które, choć nie jest szczególnie realistyczne, bawi.

Ale im bliżej wyjaśnienia, tym mniej interesujący się staje.

Niektóre elementy pasują, inne zgrzytają, a finał wprost wymaga ogromnej dobrej woli, żeby utrzymać zawieszenie niewiary. Jest całkowicie niewiarygodny i jest tam dlatego, że film trzeba jakoś zamknąć. Nie wymagaj od niego więcej.

Mimo to nie niszczy też tego, co było wcześniej.

Punkt wyjścia jest lepszy niż rozwinięcie, a rozwinięcie lepsze niż konkluzja. Ale droga nadal jest wystarczająco zabawna, by finałowy cios nie przewrócił całego filmu.

Werdykt

Purpurowe rzeki oszukują i nie są filmem kompletnym. Ale mają wartą uwagi atmosferę, właściwy ton i kadry do oprawienia.

Dlatego nie zestarzały się aż tak źle, choć są dzieckiem swoich czasów. Szkoda, że finał nie pomaga, bo obciąża całość więcej niż przyzwoitą.

Tak czy inaczej, to wciągający thriller, który cię nie zawiedzie, jeśli w niedzielne popołudnie otworzysz Prime Video bez wielkich oczekiwań, teraz gdy przed mundialem nie ma piłki.

Jest tym, czym jest, i spełnia swoje zadanie. Czasem więcej nie trzeba.

Pole	Dane
Tytuł	Purpurowe rzeki
Tytuł oryginalny	Les Rivières pourpres
Rok	2000
Czas trwania	ok. 105 minut
Reżyser	Mathieu Kassovitz
Główna obsada	Jean Reno, Vincent Cassel, Nadia Farès, Dominique Sanda, Karim Belkhadra
Gatunek	Thriller / kryminał
Kraj	Francja
Dostępne na	Prime Video, fuboTV, Atresplayer, Tivify oraz Prime Video z reklamami, według JustWatch Hiszpania na 7 czerwca 2026 r.