Jack Ryan, de serie: zeer Amerikaans actie- en spionagevermaak

Jack Ryan is al tientallen jaren bij ons, met steeds een ander gezicht maar zonder zijn functie bij de CIA op te geven.

Het personage dat Tom Clancy voor zijn romans bedacht, is op het witte doek gespeeld door Alec Baldwin, Harrison Ford, Ben Affleck en Chris Pine, met wisselende resultaten, al is het algemene rapport goed. 

Van hen is Harrison Ford waarschijnlijk nog altijd de acteur die de meeste mensen met het personage associëren, dankzij Patriot Games en Clear and Present Danger.

Tot nu toe.

Want Amazon heeft groots uitgepakt en een stevige serie van vier seizoenen gemaakt, plus voorlopig nog één film.

Zowel de serie als de film heeft John Krasinski in de hoofdrol, vooral bekend van The Office, hoewel hij in A Quiet Place al had bewezen dat hij ook buiten komedie werkt.

Het resultaat is een zeer gemakkelijk te bekijken actie- en spionageserie, met een schitterende productie, goede bijrollen en genoeg reizen, achtervolgingen en samenzweringen om je vier seizoenen lang bezig te houden. 

Toch heeft de serie een paar belangrijke problemen die verhinderen dat ze echt uitmuntend wordt. Ik leg uit waarom.

Het verhaal van de serie Jack Ryan

Jack Ryan begint de serie als financieel analist bij de CIA. 

Zijn werk bestaat uit het bestuderen van geldstromen en het opsporen van mogelijke dreigingen vanachter een bureau, maar hij heeft een bijzonder talent voor verbanden die niemand anders lijkt te zien.

Zoals je kunt raden, duurt het niet lang voordat hij de computer verruilt voor operaties in het veld.

Vanaf dat moment draait elk seizoen om een andere internationale samenzwering, al volgen ze allemaal een vergelijkbare structuur: Jack ontdekt iets verontrustends, probeert zijn leidinggevenden te overtuigen en reist uiteindelijk de halve wereld rond om een ramp te voorkomen.

Concreter begint het eerste seizoen met verdachte bankoverschrijvingen die leiden naar een terroristische organisatie die actief is tussen het Midden-Oosten, Europa en de Verenigde Staten.

In het tweede seizoen reist Jack naar Venezuela om een operatie rond wapens te onderzoeken en raakt hij betrokken bij een politiek en militair complot rond de regering van het land.

Het derde draait om een plan dat een oorlog moet uitlokken en een deel van de invloed van het voormalige Sovjetimperium.

Tot slot onderzoekt Ryan in het vierde seizoen een mogelijke verbinding tussen de Zuid-Amerikaanse drugshandel en het Aziatische terrorisme, versterkt door interne corruptie.

De seizoenen staan op zichzelf wat hun belangrijkste dreigingen betreft, maar de personages en hun relaties ontwikkelen zich. Daarom kun je ze het beste op volgorde bekijken, zonder dat je elke naam, regering of organisatie hoeft te onthouden.

Het beste van Jack Ryan

Nu het uitgangspunt van de serie duidelijk is, kijken we naar wat ze het beste doet.

Het is een zeer vermakelijke serie

De grootste kracht van Jack Ryan is hoe moeiteloos de serie wegkijkt.

De afleveringen hebben tempo, de verhaallijnen zijn zonder veel geheugenwerk of inspanning te volgen en er is bijna altijd een operatie, achtervolging of nieuwe ontdekking die het verhaal vooruitduwt. Sommige seizoenen werken beter dan andere, maar meestal druk je op play en ontdek je even later dat je twee of drie afleveringen achter elkaar hebt gezien.

Daarnaast is het puur entertainment in de goede zin van het woord: de serie probeert je de wereldpolitiek niet uit te leggen, alleen wat nodig is om de plot te volgen. Dat beperkt de diepgang van sommige verhaallijnen, zoals later blijkt, maar maakt de serie ook zeer toegankelijk.

Voor het geval je het je afvroeg: je hoeft de romans van Tom Clancy niet te hebben gelezen en de eerdere films niet te hebben gezien om er volledig van te genieten, want deze versie bouwt zijn eigen Jack Ryan vanaf nul op.

Een productie van hoog niveau

De serie verplaatst zich voortdurend tussen zeer verschillende steden, landen en locaties.

Er zijn militaire operaties, ambassades, politieke bijeenkomsten, landelijke gebieden, grote hoofdsteden en actiescènes met een ambitie die dichter bij commerciële cinema ligt dan bij traditionele televisie. 

Sterker nog, soms moest ik denken aan het enorme contrast met Spaanse series als Los Serrano of El Comisario en verbaasde ik me over het gigantische verschil met wat ik op het scherm zag, terwijl het allemaal televisieproducties zijn.

Je krijgt hier prachtige buitenlocaties te zien, die goed worden benut. De serie geeft een echt reisgevoel en weet elk seizoen een duidelijke geografische identiteit te geven.

Er is wel één detail — tegenwoordig heel gebruikelijk in producties — dat mij niet helemaal overtuigt: het gebruik van een vrij nadrukkelijk grijsfilter dat de kleuren minder verzadigd maakt en de locaties wat uniformer laat ogen.

Het verpest de cinematografie niet, maar ik vind het wel wat overdreven en kunstmatig.

En dat terwijl de beeldkwaliteit van de serie op Prime Video uitstekend is. In 4K komen vooral de locaties, landschappen en belichting van een productie die haar geld duidelijk goed heeft besteed uitstekend tot hun recht.

James Greer en een zeer charismatisch hoofdteam

James Greer is het beste personage van de serie. Telkens wanneer hij verschijnt, wordt het verhaal interessanter.

Wendell Pierce, de geweldige acteur die hem speelt, geeft hem gezag en uitstraling zonder actiescènes nodig te hebben om respect af te dwingen. Greer kan afhankelijk van het moment Jacks mentor, meerdere, partner of probleem zijn en is in al die rollen uitstekend.

Hij komt ook over als een geloofwaardiger personage dan de hoofdpersoon. Hij maakt fouten, heeft lichamelijke beperkingen, sleept problemen mee en weet dat werken bij een inlichtingendienst vaak neerkomt op kiezen tussen grijstinten.

Net daaronder staat Mike November, gespeeld door Michael Kelly. Het personage is er niet vanaf het begin bij, maar wordt al snel een belangrijk onderdeel van het team.

Kelly zorgt bovendien voor een komische tegenhanger die in zijn eerste optredens goed is verwerkt. Mike November heeft ervaring, contacten en een bijzonder vermogen om absurde situaties te accepteren zonder zijn gevoel voor humor te verliezen. Tegen het einde van de serie wordt dit wat overdreven, maar het personage blijft charismatisch.

Het is ook interessant om Michael Kelly te zien in een rol die zo ver afstaat van Doug Stamper, het donkere en bijna lugubere personage dat hij speelde in House of Cards.

Ook de rest van de groep helpt de serie functioneren. Jack mag de hoofdpersoon zijn, maar Greer, November, Elizabeth Wright — een tijdlang de grote baas — en de verschillende agenten die hen elk seizoen vergezellen, brengen variatie in de operaties en voorkomen dat alles op de schouders van de goede Jack rust.

Zo doet hij “maar” 90% van het werk.

Een geweldige en charismatische cast.

Het slechtste van Jack Ryan

Ik zei al dat de serie, hoewel ze niet slecht is, dingen bevat die mij niet bevielen. Dit zijn ze:

John Krasinski overtuigt mij nooit helemaal als Jack Ryan

John Krasinski acteert goed. Het probleem is dat ik hem nooit volledig als Jack Ryan heb gezien.

Hij heeft een veel te vriendelijk gezicht en houdt een te idealistische uitstraling die moeilijk te rijmen valt met iemand die oorlogen, aanslagen, verraad, marteling en allerlei geheime operaties heeft meegemaakt.

Misschien is een deel van het probleem fysiek of is het moeilijk om de acteur los te zien van zijn andere personages, maar hij straalt niet altijd de slijtage uit die Ryan na alles wat hij meemaakt zou moeten dragen.

De serie probeert hem neer te zetten als een gewone man die liever op kantoor werkt, hoewel elk seizoen ook moet bewijzen dat hij een uitzonderlijke veldagent is. Hij rent, schiet, vecht, vliegt, ontmantelt bommen, overleeft en neemt onder druk betere beslissingen dan bijna iedereen om hem heen.

Krasinski doet wat het script van hem verlangt, maar de combinatie van acteur en personage overtuigt mij nooit volledig.

Een te perfecte hoofdpersoon in een te gunstige wereld

Naast dat goedige gezicht dat bij een personage als Jack Ryan nooit helemaal geloofwaardig is, is hij gewoon overal te goed in.

Hij is te slim, te vaardig in elke taak en te correct in zijn beslissingen.

Hij ontdekt de dreiging bijna altijd eerder dan de rest, heeft meestal gelijk wanneer hij met zijn leidinggevenden botst en behoudt een vrijwel intact moreel kompas. Er gebeuren hem slechte dingen, maar hij heeft nauwelijks zwaktes die zijn beslissingen echt beïnvloeden of hem grote fouten laten maken.

Dat vermindert de spanning, want je weet dat Jack een oplossing vindt, zelfs wanneer de situatie ingewikkeld lijkt.

En als je Jacks ongelooflijke talent voor alles combineert met het feit dat veel vijandelijke soldaten slechter schieten dan de stormtroopers uit Star Wars, wordt het moeilijk om je ongeloof niet te verliezen.

Het is gebruikelijk in actiefilms, maar hier gebeurt het zo vaak dat het nog sterker voelt alsof je een avontuur kijkt dat dichter bij James Bond ligt dan bij een enigszins realistische inlichtingenoperatie.

Een veel te simpele politieke visie

En als Jack idealistisch en perfect is, geldt dat nog sterker voor de politieke ideologie rond de serie.

De goeden zijn heel goed — bijna allemaal — en de slechten zijn verschrikkelijk slecht — allemaal.

Jack Ryan gaat over terrorisme, corruptie, staatsgrepen, wapenhandel, drugshandel en geheime operaties, maar stelt de rol van de Verenigde Staten bijna nooit hard genoeg ter discussie.

De CIA maakt fouten en binnen het systeem bestaan corrupte mensen. Toch hangt de oplossing meestal af van een groep eerlijke agenten die de instelling van binnenuit schoonmaakt. Het probleem zijn altijd enkele mensen, rotte appels, nooit het systeem als geheel.

Dat valt vooral op in het laatste seizoen, waarvan de plot een uitstekende kans bood om kritischer te zijn over het Amerikaanse beleid en de activiteiten van zijn diensten, maar de serie gaat daar niet echt diep op in.

Ook helpt het niet dat buitenlandse regeringen en organisaties vaak veel eenvoudiger worden neergezet dan de Amerikaanse personages. Zoals gezegd zijn het gewoon heel slechte slechteriken met wie je nooit ook maar een beetje meevoelt.

Oordeel: is Jack Ryan het bekijken waard?

Jack Ryan is aan te raden als entertainment. De serie heeft goed tempo, actie, prachtige buitenlocaties en een zeer charismatisch hoofdteam. 

Het probleem ontstaat wanneer je haar probeert te bekijken als spionage- of politieke serie. Dan volgt teleurstelling.

Verwacht niet de morele dubbelzinnigheid en persoonlijke slijtage van The Americans, de gebrekkige agenten uit Slow Horses of de koele, geduldige en wantrouwige spionage van Tinker Tailor Soldier Spy.

Deze serie speelt een ander spel. Hoewel Jack in principe analist is, staat ze dichter bij James Bond of Mission: Impossible, met wereldwijde dreigingen, buitengewoon capabele helden en spectaculaire operaties waarin actie veel belangrijker is dan geloofwaardigheid.

Met dat in gedachten werkt het. De serie vermaakt vier seizoenen lang en is goed genoeg gemaakt om veel van haar overdrijvingen te vergeven.

Je hoeft alleen te accepteren dat Jack Ryan tegelijk de beste analist en de beste veldagent van de CIA is, in een wereld waarin de goeden altijd beter schieten.

Technische gegevens van Jack Ryan

Veld	Informatie
Titel	Tom Clancy’s Jack Ryan
Originele titel	Tom Clancy’s Jack Ryan
Uitzendjaren	2018–2023
Seizoenen	4
Afleveringen	30
Makers	Carlton Cuse en Graham Roland
Hoofdcast	John Krasinski, Wendell Pierce, Michael Kelly, Abbie Cornish, Betty Gabriel, Noomi Rapace, Ali Suliman en Michael Peña
Genre	Actie, thriller en spionage
Land	Verenigde Staten
Beschikbaar op	Prime Video
Status	Beëindigd
Beoordeling	3 van 5