Harry Brown: gdy Michael Caine przebrał się za Punishera

Zacznijmy od najważniejszego: Harry Brown jest dobrym thrillerem o zemście. Filmem, którego nie pożałujesz, jeśli lubisz ten gatunek.

To nie jest jednak film wybitny, nie jest szczególnie oryginalny, a dużą część tego, co się wydarzy, widać z dość dużym wyprzedzeniem. Mimo to jest godny uwagi.

I to z bardzo konkretnego powodu: Michael Caine.

Jego bohater to starszy, zmęczony mężczyzna z wojskową przeszłością, otoczony coraz bardziej wrogim światem, który w końcu przekracza granicę, której teoretycznie normalny człowiek nie powinien przekraczać.

Od tego momentu film wchodzi na teren miejskiego mściciela, zemsty bez popisów i przemocy jako odpowiedzi na świat, którego nie da się już naprawić.

Ma sporo wspólnego z Clintem Eastwoodem z Gran Torino. Ale społeczna część tamtego filmu nie jest tutaj poprowadzona równie dobrze.

Bo choć jest tu warstwa oskarżenia wobec marginalizowanych dzielnic, przestępczości młodzieży, administracyjnego zaniedbania i strachu zwykłych obywateli, Harry Brown nie jest kinem społecznym.  

Nie jest nim, bo cała ta część jest zbyt stereotypowa. Film nie chce, żebyś za dużo myślał o problemie, tylko żebyś patrzył na Michaela Caine’a, rozumiał jego ból i zaakceptował, że robi to, co uważa za konieczne.

Sam thriller jest za to ponad średnią pod względem przemocy i niemal w całości trzyma się na aktorze, który sprawia, że dość typowy materiał wydaje się poważniejszy, niż naprawdę jest.

Tak to już jest z wielkimi aktorami.

Michael Caine, przemoc i emerytowany mściciel

Są aktorzy, którzy z wiekiem tracą ekranową obecność. Zdecydowanie nie dotyczy to Michaela Caine’a. Tym razem nie potrzebuje wielkich przemów ani wielkich akcji. Skąd. Wystarczy, że patrzy, milczy i porusza się z tą mieszanką fizycznej kruchości właściwej wiekowi i powściągniętego zagrożenia człowieka, którego całe życie było związane z przemocą.

Harry Brown nie jest superbohaterem i przez cały czas jest jasne, że nie jest niezniszczalny. Nie jest też staruszkiem nagle przemienionym w maszynę do zabijania w stylu Bez przebaczenia (kolejnego filmu dobrego starego Clinta, z którego ta historia czerpie).

Film gra tą samą sprzecznością: widzisz starszego, zużytego, podatnego na zranienie człowieka, ale też kogoś, kto ma w sobie nagromadzoną przemoc, może trochę zardzewiałą, ale wciąż możliwą do wykorzystania.

To coś w rodzaju Punishera na emeryturze. Albo, jeśli wolisz bardziej filmowe porównanie, kuzyn Walta Kowalskiego z Gran Torino. 

Jest coś podobnego w tej figurze starego człowieka patrzącego na współczesny świat z mieszanką dyskomfortu, pogardy i smutku. Różnica polega na tym, że Gran Torino miało więcej warstw, a człowieczeństwo bohatera było bardziej wiarygodne. Tutaj wszystko jest ustawione tak, by popchnąć Harry’ego ku zemście.

Reżyser rozumie, że jego protagonista nie może być czystym bohaterem: jest antybohaterem, człowiekiem, który robi straszne rzeczy w strasznym kontekście. Film chce, żebyś był po jego stronie, ale zostawia też pewien niewygodny osad: jasne jest, że to, co robi, nie jest właściwe. Ale jest niemal nieuniknione.

Przemoc w filmie nie jest elegancka ani choreografowana jak w John Wick. Nie ma też ciętych tekstów tuż przed pociągnięciem za spust jak w Brudny Harry (proszę, wślizgnął się kolejny dobry Clint).

Jest brzydka, sucha, nieprzyjemna. Trochę w duchu Leon zawodowiec. Właśnie tam film pokazuje osobowość.

Najgorsze w Harrym Brownie

Największy problem Harry Brown polega na tym, że prawie wszystko, co nie jest Michaelem Caine’em, wydaje się znacznie bardziej płaskie.

Postacie drugoplanowe są w wielu przypadkach niemal jak NPC. Są po to, by spełnić bardzo konkretną funkcję: wywołać ból, reprezentować zagrożenie, stawiać przeszkody albo uzasadnić następną decyzję protagonisty.

Nie ma tu zbyt wiele miejsca na zaskoczenie ani niuans. Może trochę lepiej wypada policjantka, ale nawet tam film nie komplikuje sobie życia.

Osobiście nie przeszkadza mi, że thriller o zemście taki jak ten podąża rozpoznawalną strukturą. Wiesz, że będzie zapalnik, upadek, moralnie wątpliwa decyzja i eskalacja.

Problem w tym, że tutaj w wielu momentach nie odkrywasz historii, tylko   czekasz, aż dotrze do punktu, który już przewidziałeś.

Z portretem społecznym dzieje się coś podobnego.

Dzielnica, agresywna młodzież, narkotyki, broń, strach, poczucie, że nikt nic nie robi… Wszystko to tu jest, ale niemal zawsze namalowane grubą kreską. Harry Brown wykorzystuje ten kontekst jako paliwo do pchania fabuły do przodu, a nie jako realny materiał do analizy. I to jest w porządku, o ile wiemy, co dostajemy.

Te decyzje sprawiają, że film pozostaje dobrym przedstawicielem gatunku, którego, jak mówiłem wcześniej, nie pożałujesz obejrzeć, choć prawdopodobnie nie polecisz go nikomu, kto nie jest fanem Michaela Caine’a.

Werdykt: czy warto obejrzeć Harry’ego Browna?

Tak, warto obejrzeć Harry Brown. Ale dobrze ustawić oczekiwania: jeśli szukasz suchego, brutalnego thrillera o zemście z ogromnym Michaelem Caine’em, film spełnia zadanie.  

Są jednak lepsze filmy o przemocy, strachu i zemście. Są też lepiej opracowane filmy o rozbitych dzielnicach i instytucjonalnej porażce. Harry Brown z nimi nie konkuruje.  

Konkuruje z filmami ze swojego gatunku, thrillerami o mścicielach — tak popularnymi w latach 80. i 90. — z weteranem w świetnej formie. I na tym polu wypada całkiem dobrze.

Nie jest to nic szalonego, ale nie żałujesz seansu.

Dane techniczne Harry’ego Browna

Pole	Dane
Tytuł	Harry Brown
Rok	2009
Czas trwania	103 minuty
Reżyser	Daniel Barber
Główna obsada	Michael Caine, Emily Mortimer, Charlie Creed-Miles, David Bradley, Sean Harris, Ben Drew, Liam Cunningham, Iain Glen, Jack O’Connell
Gatunek	Thriller kryminalny / kryminał / dramat
Kraj	Wielka Brytania
Dostępny na	Prime Video / Amazon Video, według aktualnej dostępności