In 1983, drie jaar voordat The Dark Knight Returns en Watchmen de Amerikaanse stripwereld op zijn kop zetten, publiceerde Frank Miller een werk dat liet zien hoe ver een maker kon gaan met vrijwel volledige creatieve vrijheid: Ronin..
Na een revolutie te hebben ontketend bij Daredevil van Marvel, stapte Miller over naar DC Comics om een miniserie van zes delen te schrijven en tekenen die brak met veel conventies van de toenmalige mainstreamstrips. Zonder bekende superhelden, zonder rekening te hoeven houden met bestaande continuïteit en in een ongebruikelijk publicatieformaat — langere, beter uitgevoerde delen dan gewoonlijk — begon hij te experimenteren met de mogelijkheden van het medium.
Het resultaat was een mengeling van veel van zijn obsessies, die hij in later werk verder zou uitwerken: Oost-Aziatische cultuur, samoerai, demonen, sciencefiction, paranormale krachten en een technologische en militaire dystopie. Ruim veertig jaar later maakt de strip nog altijd indruk door zijn ambitie en buitengewone tekenwerk.
Ronin is geen perfect werk, zoals we zullen zien. Daarom haalde het mijn lijst met de tien beste strips aller tijden net niet.
Een formidabele graphic novel, op een haar na een meesterwerk, en waarschijnlijk mijn favoriete werk van Frank Miller, samen met Elektra: Assassin en The Dark Knight Returns, zelfs boven klassiekers als Born Again of Batman: Year One..
Het verhaal van Ronin: samoerai, demonen en sciencefiction
Het verhaal begint in het feodale Japan. Een jonge samoerai dient heer Ozaki. Wanneer de machtige demon Agat Ozaki doodt, wordt de krijger een ronin: een meesterloze samoerai die moet rondzwerven tot hij de dood van zijn heer heeft gewroken.
Maar wat een traditioneel verhaal over eer en wraak lijkt, neemt al snel een onverwachte wending.
De actie verplaatst zich naar een futuristisch New York, een vervallen, gewelddadige stad die verdeeld is tussen verschillende facties. Daar bevindt zich Aquarius, een machtig bedrijf dat biocircuits ontwikkelt: technologie die elektronische componenten kan combineren met organische structuren.
In het complex woont Billy Challas, een jonge man zonder ledematen met buitengewone telekinetische vermogens. Hij heeft een hechte band met Virgo, de kunstmatige intelligentie die het complex bestuurt.
Wanneer de samoerai en de demon in die toekomst opduiken, raken de verhalen van beide werelden met elkaar verweven.
Vanaf dat moment bouwt Miller een verhaal op waarin niets echt is wat het lijkt en waarin werkelijkheid, technologie en fantasie moeilijker van elkaar te scheiden zijn dan je denkt.
Een verhaal dat voortdurend verandert
Een van de grote kwaliteiten van Ronin is hoe Miller je door het verhaal leidt. Eerst denk je dat je weet wat er speelt, dan blijkt het anders te zitten. Of toch niet? Er is nog een derde mogelijkheid.
Miller speelt knap met onze verwachtingen: hij bepaalt wat we te weten komen, wat hij achterhoudt, wanneer hij iets onthult en wie het ons vertelt..
De strip begint als een verhaal over samoerai en demonen, verandert vervolgens in een sciencefictionavontuur in een vervallen toekomst en onthult uiteindelijk dat het werkelijke conflict heel ergens anders over gaat.
Het bijzondere is dat deze veranderingen niet aanvoelen als een reeks geïmproviseerde ideeën. Miller legt stukjes neer die aanvankelijk los van elkaar lijken te staan, maar uiteindelijk betekenis krijgen wanneer we alle relaties tussen de personages begrijpen.
De auteur speelt handig met informatie en onze verwachtingen. Hij laat ons bepaalde situaties accepteren, stuurt ons naar een schijnbaar voor de hand liggende verklaring en verandert het perspectief zodra we denken te begrijpen wat er gebeurt.
De strip is in alle opzichten experimenteel, zowel in het verhaal als in de tekeningen. Daar komen we later op terug.
Het is ook waar dat sommige wendingen steunen op fantastische elementen die je moet accepteren zonder al te veel vragen te stellen. De uiteindelijke onthullingen zijn niet altijd even overtuigend als de prachtige weg ernaartoe.
Frank Millers obsessies: geweld, samoerai en corruptie
Hoewel Ronin sterk verschilt van Millers andere werk, zie je er al veel van de thema’s in die zijn carrière zouden kenmerken.
De eerste is het individu dat strijdt tegen een corrupt systeem. Miller is duidelijk gefascineerd door eenzame figuren die de hoogste machtsstructuren bevechten, ook als ze daarvoor twijfelachtige methoden moeten gebruiken.
We hadden dat al gezien in Daredevil, waarin Matt Murdock het criminele imperium van Kingpin bevecht, en we zouden het terugzien in Elektra: Assassin, in Batman: Year One en eigenlijk in het grootste deel van zijn werk.
In Ronin blijft corruptie niet beperkt tot misdaad of instellingen, zoals in Daredevil. Ook de samenleving wordt erdoor geraakt, doordat technologische vooruitgang een nieuwe machtsvorm is geworden.
De tweede grote obsessie is de Japanse cultuur..
De ninja's van de Hand, Stick en Elektra lieten al zien hoeveel inspiratie Miller uit vechtkunsten en oosterse tradities haalde. Hier gaat hij veel verder en maakt hij de samoeraicode, eer en wraak tot wezenlijke onderdelen van het verhaal.
We komen ook excentrieke bijfiguren, groteske wezens en humoristische momenten tegen die doen denken aan Millers werk aan Daredevil. De eerste metgezel van de ronin lijkt bijvoorbeeld op de kleine criminelen die Miller gebruikte om komische situaties te creëren, zoals Turk of Grotto.
Zelfs bepaalde monsters, zoals het ratachtige wezen met verschillende armen, lijken afkomstig uit die wereld van bizarre wezens die de auteur zo vaardig in zijn werk verwerkt.
Het zijn geen rechtstreekse verwijzingen, maar ze laten een artistieke persoonlijkheid zien die herkenbaar blijft, ook wanneer Miller van omgeving verandert.
De tekeningen van Ronin: een waar kunstwerk
Het scenario is goed, maar het zijn de tekeningen die Ronin tot een buitengewone strip maken.
Frank Miller gebruikt de pagina's met een vrijheid die zelfs vandaag nog verrast. We zien composities vol smalle verticale plaatjes, reeksen die zich horizontaal ontvouwen, illustraties over een hele pagina en scènes waarin de beweging de traditionele kaders lijkt te doorbreken.
Sommige pagina's en plaatjes zijn echte kunstwerken.
Het interessantste is dat Miller niet simpelweg de stijl voortzet die hij bij Daredevil had geperfectioneerd. Hij brengt hier heel andere invloeden samen en schept er iets nieuws mee.
De invloed van Japanse manga is duidelijk zichtbaar, vooral die van Lone Wolf and Cub van Kazuo Koike en Goseki Kojima. Miller neemt hun manier over om beweging, geweld en het verloop van confrontaties in de tijd af te beelden.
Maar er is ook een enorme Europese invloed. De futuristische decors doen denken aan Moebius, de arceringen herinneren aan Enki Bilal en de grote zwarte vlakken roepen het werk op van Hugo Pratt..
Dit zijn invloeden die Miller zelf heeft erkend en die verklaren waarom Ronin zo anders aanvoelt dan de conventionele Amerikaanse strip uit het begin van de jaren tachtig.
De inkleuring van Lynn Varley verdient speciale vermelding. Ze werkt betrekkelijk eenvoudig, met een palet dat de beelden niet overlaadt en kleur gebruikt om verschillen tussen omgevingen te benadrukken. In plaats van de tekeningen te verzwakken, laat ze Millers composities nog beter uitkomen.
Natuurlijk heeft al dat experimenteren ook een prijs. Sommige scènes zijn moeilijk te volgen, vooral tegen het einde. Soms is het lastig te zien wat er precies gebeurt en moet je enkele seconden bij een plaatje of pagina stilstaan om het te begrijpen.
Ja, de vertelwijze is minder helder dan in andere werken, maar esthetisch en stilistisch is dit ongetwijfeld een van de grootste prestaties van de maker.
Aquarius en Virgo: verrassend actueel
Toen ik Ronin herlas, viel het me vooral op hoe actueel sommige ideeën nog aanvoelen.
Aquarius is een technologiebedrijf dat biocircuits heeft ontwikkeld die zichzelf kunnen reorganiseren, herstellen en nieuwe vormen aannemen. De werking hangt grotendeels af van Virgo, een kunstmatige intelligentie die de faciliteiten bestuurt en bijdraagt aan de ontwikkeling van de technologie.
In 1983 hoorde zo'n idee duidelijk thuis in de sciencefiction. Vandaag kun je het onmogelijk lezen zonder te denken aan de groeiende rol van kunstmatige intelligentie in onze samenleving.
De vergelijking die meteen bij me opkwam, was Palantir, een bedrijf dat instrumenten voor data-analyse en kunstmatige intelligentie ontwikkelt die onder andere worden gebruikt door militaire organisaties en inlichtingendiensten.
Het militaire gebruik van AI maakt deze gedachte tegenwoordig nog relevanter, omdat er nu systemen bestaan die sensorgegevens kunnen analyseren, doelen helpen identificeren en bepaalde militaire functies automatiseren . Daarnaast bestaan er wapens met uiteenlopende graden van autonomie.
Ronin drijft deze kwestie op de spits met Virgo, die doet denken aan HAL 9000 uit 2001: A Space Odyssey, GLaDOS uit de videogame Portal en zelfs Skynet uit Terminator..
Virgo spreekt met de kalmte en schijnbare redelijkheid van HAL, zelfs wanneer ze de mensen manipuleert die van haar afhankelijk zijn. Haar geweldige dialogen, vooral in het laatste derde deel, doen denken aan GLaDOS. Net als Skynet belichaamt ze het gevaar dat technologie zich tegen haar makers keert.
Over dialogen gesproken: Miller is opvallend goed in het vormgeven van personages door hun manier van spreken. Iedereen, ook de bijfiguren, heeft een herkenbare stem en een eigen manier van praten, waardoor we hun persoonlijkheid en relaties begrijpen.
Personages, relaties en enkele zwakheden van het scenario
De ambitie van Ronin is ook terug te zien in de personages.
Casey McKenna is een van de interessantste. Een sterke, vastberaden vrouwelijke figuur. Als hoofd beveiliging van Aquarius speelt ze een actieve rol en biedt ze een ander perspectief dan de samoerai. Ze loopt niet alleen met hem mee: ze neemt beslissingen, doet onderzoek en gaat situaties aan waarop andere personages niet voorbereid zijn.
De liefdesrelatie tussen hen voelt echter wat geforceerd en is een van de minder overtuigende aspecten van het scenario, hoewel ik begrijp waarom die zo is.
Iets vergelijkbaars geldt voor sommige verklaringen aan het einde.
Miller weet de gebeurtenissen in elkaar te laten passen, maar bepaalde elementen lijken alleen te werken omdat het verhaal dat nu eenmaal nodig heeft. Virgo's uiteindelijke beweegredenen, zoals uitgelegd door dokter McKenna, roepen vragen op die niet altijd bevredigend beantwoord worden.
Het werk vraagt ons een mengeling van paranormale krachten, technologie en fantasie te accepteren waarvan de interne logica niet overal even duidelijk is vastgelegd. Toch is de ontknoping enorm krachtig, vooral dankzij het schitterende tekenwerk, waaronder verschillende uitvouwbare pagina’s..
De uiteindelijke explosie van telekinetische energie en de verwoesting die ze veroorzaakt, doen onvermijdelijk denken aan Akira van Katsuhiro Otomo, vanwege de combinatie van paranormale krachten, transformatie en stedelijke catastrofe.
De gelijkenis zit in de vormgeving en de thema’s; voor rechtstreekse invloed is geen duidelijk bewijs. De manga Akira verscheen voor het eerst in 1982, terwijl de beroemde verfilming pas in 1988 uitkwam, lang na de publicatie van Ronin..
Het einde laat ook ruimte voor twijfel over de identiteit van Billy / Ronin en de verdwijning van Virgo. Het is een laatste uitnodiging om zelf betekenis te geven aan wat je net hebt gelezen. Iedereen mag er het zijne van denken. Ik weet wat ik ervan denk.
Kortom, niet alle onderdelen van het werk zijn perfect, maar samen hebben ze een kracht die moeilijk te vergeten is..
Conclusie: een formidabele, maar onvolmaakte graphic novel
Ronin is een van die strips die laten zien waarom Frank Miller uitgroeide tot een van de belangrijkste makers in de geschiedenis van het medium.
Het is ambitieus, gedurfd, diep persoonlijk en visueel buitengewoon. Het combineert zeer uiteenlopende verteltradities, experimenteert met de mogelijkheden van de pagina en vertelt een verhaal dat de lezer voortdurend verrast.
Er zijn ook gebreken. Sommige composities zijn verwarrend en bepaalde verklaringen in de ontknoping vragen om te veel concessies. Daardoor is het net geen meesterwerk, al komt het heel dichtbij.
Wat voor mij buiten kijf staat, is de volstrekt eigen stijl. . Ronin is niet gedateerd; zijn ideeën over kunstmatige intelligentie, technologische macht en de verhouding tussen individuen en grote organisaties zijn nu zelfs prikkelender dan toen het verscheen.
Het is een strip die waarschijnlijk niet iedereen zal aanspreken. Het experimentele karakter, de onverwachte koerswijzigingen en de vrijheid waarmee Miller zijn verhaal vertelt, kunnen verwarrend zijn voor wie een conventioneel verhaal zoekt.
Maar precies daarin schuilt veel van de aantrekkingskracht. Misschien is het niet Millers meest geslaagde werk, maar zeker wel een van de werken die zijn talent, ambitie en streven om de taal van strips voorbij de gebruikelijke grenzen te brengen het beste laten zien..
Een formidabele graphic novel en een van mijn favorieten uit zijn enorme oeuvre.
Het beste van Ronin
- De buitengewone artistieke en verhalende ambitie.
- Frank Millers tekeningen, vol indrukwekkende composities en plaatjes.
- De invloed van manga en Europese strips, gecombineerd met een sterke eigen stijl.
- Lynn Varleys eenvoudige, maar buitengewoon doeltreffende inkleuring.
- De plotwendingen en het vermogen om het verhaal voortdurend te veranderen.
- De blijvende actualiteit van de ideeën over kunstmatige intelligentie en technologische macht.
- De dialogen, vooral die van Virgo en Billy.
Het minste van Ronin
- Sommige beeldreeksen zijn verwarrend, vooral richting het einde.
- Bepaalde beweegredenen en verklaringen van de plot overtuigen niet.
- Het experimentele karakter kan de leeservaring voor sommigen moeilijk maken.
Technische gegevens
| Kenmerk | Informatie |
| Oorspronkelijke titel | Ronin |
| Scenario | Frank Miller |
| Tekeningen | Frank Miller |
| Kleuren | Lynn Varley |
| Belettering | John Costanza |
| Uitgever | DC Comics |
| Oorspronkelijke publicatie | 1983–1984 |
| Oorspronkelijk formaat | Miniserie van zes delen |
| Genres | Sciencefiction, samoerai, dystopie, actie en fantasy |
| Land van herkomst | Verenigde Staten |
Beoordeling
Voor wie is dit
✅ Fans van Frank Miller die een van zijn persoonlijkste werken willen ontdekken.✅ Lezers die geïnteresseerd zijn in grafische experimenten en de vertelmogelijkheden van strips.
✅ Liefhebbers van Japanse manga en Europese sciencefictionstrips.
✅ Iedereen die houdt van verhalen die genres mengen, verwachtingen bespelen en voortdurend verrassen.
✅ Lezers die geïnteresseerd zijn in technologische dystopieën en kunstmatige intelligentie.
Voor wie is dit niet
❌ Wie de voorkeur geeft aan rechtlijnige, conventionele verhalen.❌ Lezers die visuele helderheid belangrijker vinden dan grafische experimenten.
❌ Wie voor elk fantastisch element sluitende, samenhangende verklaringen nodig heeft.
❌ Fans die een traditioneel samoeraiavontuur of superheldenverhaal zoeken.
Veelgestelde vragen
Waar gaat Ronin van Frank Miller over?
Ronin vertelt over een samoerai uit het feodale Japan die op mysterieuze wijze in een futuristisch New York verschijnt, waar geweld en technologische ontwikkeling overheersen. Daar ontmoet hij de mensen achter Aquarius, een machtig bedrijf dat wordt bestuurd door een kunstmatige intelligentie genaamd Virgo. Het verhaal combineert actie, fantasy, sciencefiction en mysterie.
Uit hoeveel nummers bestaat Ronin?
Het oorspronkelijke werk bestaat uit zes delen die DC Comics tussen 1983 en 1984 uitbracht. Later werd het verzameld in verschillende complete edities, met uiteenlopende formaten en omvang.
Is Ronin een op zichzelf staand verhaal?
Ja. Ronin is een afgerond verhaal van Frank Miller en hoort niet bij de universums van Batman, Daredevil of andere superhelden. Je kunt het lezen zonder zijn eerdere werk te kennen.
Waar haalde Frank Miller zijn inspiratie voor Ronin vandaan?
Miller heeft de invloed erkend van de manga Lone Wolf and Cub van Kazuo Koike en Goseki Kojima, en van Europese makers zoals Moebius, Enki Bilal en Hugo Pratt. Dat is zichtbaar in de weergave van beweging en actie, en ook in de futuristische decors en pagina-indelingen.
Wie is Virgo in de strip Ronin?
Virgo is de kunstmatige intelligentie die het technologiecomplex van Aquarius bestuurt en een hechte relatie heeft met Billy Challas, een jonge man met buitengewone telekinetische krachten. Haar rol is essentieel voor het begrijpen van de gebeurtenissen en belangrijkste onthullingen.
Wat heeft Ronin met Akira te maken?
Beide werken combineren sciencefiction, paranormale krachten en stedelijke omgevingen waarin spectaculaire verwoesting plaatsvindt. De manga Akira begon te verschijnen in 1982 en Ronin verscheen tussen 1983 en 1984. Er zijn thematische en visuele overeenkomsten, maar het is niet aangetoond dat het einde van Ronin een eerbetoon is aan Akira.
Is Ronin nog steeds de moeite waard?
Ja, vooral voor wie van ambitieuze en experimentele strips houdt. Het tekenwerk heeft niets van zijn kracht verloren en de ideeën over kunstmatige intelligentie en de macht van bedrijven zijn verrassend actueel. De visuele vertelwijze en sommige plotmatige vrijheden kunnen echter veeleisend zijn.
Geef een reactie