Leviathan ontwaakt heeft veel sterke kanten.
Waaronder een van de dingen die ik het meest waardeer in sciencefiction: ik kan geloven in het universum waarin het verhaal zich afspeelt. De regels, omgevingen en menselijke gedragingen voelen aannemelijk.
We zouden daar kunnen belanden.
En het is geen eenvoudig universum met zomaar verzonnen regels.
Hier zitten we niet 20.000 jaar in de toekomst in een sterrenstelsel heel, heel ver weg. Nee.
De mensheid zit nog steeds vast in het Zonnestelsel, maar heeft Mars, de Asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter en een groot deel van de omgeving inmiddels gekoloniseerd. Ik zal die gordel soms de Belt noemen en de mensen die er geboren zijn belters, omdat “cinturionianos”, zoals het in het Spaans wordt vertaald, mij behoorlijk lelijk in de oren klinkt.
De Aarde is nog steeds de Aarde, alleen veel dichter bevolkt en met buren met wie ze niet bijzonder goed overweg kan.
James S. A. Corey —het pseudoniem van twee schrijvers, Daniel Abraham en Ty Franck— bouwt een toekomst die heel goed werkt als brug tussen ons heden en die veel verder verwijderde sciencefiction waaraan we meer gewend zijn.
Er zijn ruimteschepen, maar ze komen lang niet in de buurt van de lichtsnelheid; koloniën, maar geen geterraformeerde; gevechten die nauwelijks episch of heldhaftig zijn en een buitenaardse dreiging.
Er zijn ook zwaartekrachtswetten, politieke problemen en mensen die lichamelijk zijn veranderd na generaties ver van de Aarde te hebben geleefd.
Alles verpakt in een avonturenroman waarin voortdurend iets gebeurt.
Soms zelfs te veel.
Het verhaal van Leviathan ontwaakt
Het verhaal vertrekt vanuit twee verschillende verhaallijnen.
Aan de ene kant hebben we Jim Holden, tweede in bevel op een schip dat ijs door het Zonnestelsel vervoert en tegen wil en dank verzeild raakt in een incident dat het evenwicht tussen Aarde, Mars en de Gordel kan verstoren.
Aan de andere kant is er Miller, een detective op Ceres die opdracht krijgt de vermiste Julie Mao te vinden. Wat aanvankelijk een routineklus lijkt, blijkt plotseling verbonden met iets veel groters.
Ik ga niet verder, want het is vrij gemakkelijk om dingen uit Leviathan ontwaakt te spoileren die je beter zelf kunt ontdekken.
Belangrijk is dat beide verhalen vanuit totaal verschillende vertrekpunten dezelfde weg afleggen. Holden zit er vanaf minuut één middenin, terwijl Miller er van buitenaf naartoe werkt.
En ondertussen krijgen wij het echte sterke punt van het boek volledig mee: het Zonnestelsel dat de auteurs hebben gebouwd.
Aarde, Mars en de Gordel zijn duidelijk van elkaar onderscheiden. Ze hebben verschillende belangen, andere hulpbronnen en elk hun sterke en zwakke punten. Daardoor voelen hun conflicten geloofwaardig aan en niet als een goedkoop excuus voor een ruimteoorlog op de achtergrond.
Mars heeft zijn doelen, de Aarde andere, en de bewoners van de Gordel zijn te lang onderdrukt en afhankelijk geweest van de binnenplaneten om geen wrok te koesteren.
Bovendien zijn die verschillen niet alleen politiek.
Belters zijn langer en dunner door generaties leven in lagere zwaartekracht. Ook iemand die op Mars of in de ruimte is opgegroeid, kan niet dezelfde fysieke omstandigheden verdragen als iemand die op Aarde is geboren.
Het zijn details die de samenlevingen in de roman echt laten aanvoelen alsof ze zich verschillend hebben ontwikkeld. Samen met de problemen van reizen —en ruimtegevechten— en enkele andere aspecten waarin Leviathan ontwaakt iets van harde sciencefiction heeft.
Maar vergis je niet: dit is een space opera in hart en nieren. Het avontuur en alles rond de plot staan hier voorop. Vooral zodra er geschoten wordt.
Overigens verwijst de titel Leviathan ontwaakt naar het ontwaken van iets ouds en monsterlijks, met een duidelijke verwijzing naar de Bijbelse Leviathan. In de roman hangt dat idee samen met het protomolecuul, een buitenaardse dreiging die zich achter het menselijke conflict begint te openbaren.
Twee perspectieven, veel actie en een paar dingen die wat wankel staan
Vrijwel de hele roman wisselt per hoofdstuk tussen Holden en Miller, en die keuze werkt.
Hoewel ze allebei vrij archetypische personages zijn en niet bijzonder diep zijn uitgewerkt hebben ze in dit eerste boek hun sterke momenten.
Holden verrast vooral met zijn intuïtie en Miller met zijn deducties. Twee manieren om beslissingen te benaderen. Het zijn heel verschillende personages, maar beiden worden gedreven door een idee van rechtvaardigheid, dat ze vanuit tegengestelde richtingen benaderen.
Een punt om te noemen is dat Millers detectiveverhaal een noirtoon toevoegt die het boek volgens mij eigenlijk niet nodig heeft. Hoe dan ook werkt het als middel om contrast te creëren en het verhaal vooruit te helpen.
Dat gezegd hebbende: onder de nevenpersonages is Fred Johnson het interessantst.
Zijn verleden als militair van de Aarde bezorgde hem de bijnaam Slager van Anderson Station, iets wat altijd boven hem blijft hangen, net als zijn militaire inzicht en politieke visie.
Je weet nooit precies wat er werkelijk in zijn hoofd omgaat. Hij lijkt sommige situaties zelfs liever anders op te lossen, maar houdt zich in omdat hij iets belangrijkers te verdedigen heeft dan zijn eigen impulsen.
Hij is een sterke leider en het personage over wie je het liefst meer wilt weten.
Ook Naomi heeft behoorlijk veel gewicht in deze eerste roman. Samen met Amos en Alex vormt ze “Holdens bemanning”, maar zij springt meer in het oog dan de andere twee. In latere boeken van de reeks is er nog genoeg tijd om haar beter te leren kennen.
En als de personages niet het sterkste onderdeel van het werk zijn, dan is de actie dat wel.
De gevechten tussen de schepen zijn erg goed verteld. Soms doen ze meer denken aan een zeeslag dan aan het typische filmische ruimtegevecht met laserwapens. Afstanden doen ertoe, banen doen ertoe, een ander schip raken is niet vanzelfsprekend en versnellen en manoeuvreren heeft gevolgen voor de mensen aan boord.
Er zijn meerdere momenten waarop je de spanning echt voelt en opgelucht bent als ze voorbij zijn. Hier blinkt het boek uit. Want zulke concrete momenten —van bepaalde sterfgevallen tot specifieke achtervolgingen— blijven hangen.
En dat is opvallend, want als we kijken naar het soort sciencefictionroman, zitten we aan het tegenovergestelde uiterste van schrijvers als Asimov, die pagina's kan besteden aan het uitwerken van één idee via gesprekken tussen twee personages.
Hier niet. In Leviathan ontwaakt gebeurt er alweer iets nieuws zodra je net hebt begrepen wat er zojuist is gebeurd.
Het boek gaat op 5G-snelheid —een makkelijke grap als je het al hebt gelezen en weet wat ik bedoel.
Het is duidelijk dat de auteurs weten hoe ze moeten versnellen, maar iets minder goed hoe ze op de rem moeten trappen. Sommige rustigere passages —er zijn er maar weinig— slepen zelfs wat, wat een beetje tegenstrijdig is met wat ik hierna ga zeggen:
Het boek vertelt te veel.
Daardoor is de verhaallijn soms lastig te volgen.
Je zult moeten stoppen. Het laatste stuk opnieuw lezen en de hele keten van gebeurtenissen reconstrueren die tot de huidige situatie heeft geleid.
En sommige momenten zijn echt briljant, maar vallen minder op dan ze verdienen omdat je ze nog niet hebt verwerkt en alweer naar de volgende gebeurtenis rent.
Ik denk dat het boek nog beter was geweest met minder dicht opeengepakte actiemomenten en meer ruimte voor een paar daarvan.
Om je een idee te geven: de bewerking tot de tv-serie “The Expanse” besloeg anderhalf seizoen: 15 afleveringen. En dat terwijl de serie verhaallijnen vereenvoudigde.
Wat ik bedoel is dat er genoeg materiaal was voor twee romans, zodat bepaalde dingen rustiger verteld hadden kunnen worden in plaats van alles in één boek te proppen.
Natuurlijk leidt dat gebrek aan uitwerking op bepaalde punten ook tot twee of drie oplossingen die ik niet helemaal geloofde.
Er zijn deducties —vooral die van Miller— die pure magie zijn. En sommige oplossingen van Holden of Naomi zijn dat ook een beetje. Ze breken de suspension of disbelief of de geloofwaardigheid van het universum niet, maar ze schuren wel wat tegen het hoge niveau van de roman.
Een laatste punt is dat de auteurs met het protomolecuul, de pseudo-buitenaardse vijand waarmee ze te maken krijgen, duidelijk ook wat richting horror willen gaan.
Voor mij werken die meer horrorachtige delen iets minder goed en blijven ze ver achter bij wat bijvoorbeeld de Alien.
franchise weet te bereiken. In dit eerste boek dient het vooral als aanleiding waardoor alles in beweging komt. De reeks heeft gelukkig nog tijd om dit beter uit te werken.
Leviathan ontwaakt, boek vs. The Expanse-serie
Voor mij is er geen discussie. Je zou niet hoeven kiezen tussen het boek en de serie.
Nee, want ze vullen elkaar behoorlijk goed aan en door beide te ervaren begrijp je sommige delen van het universum zelfs beter, ongeacht de volgorde.
Dat gezegd hebbende zijn er verschillen. Bijvoorbeeld (zonder grote spoilers):
- Het boek richt zich veel sterker op Holden en Miller, terwijl de serie vanaf het begin meer perspectieven opent.
- De serie introduceert eerder personages en politieke verhaallijnen die in de boeken pas later verschijnen.
- De serie schrapt, herschikt en verandert delen van de roman, en volgens mij helpen heel wat van die beslissingen om een goed televisieritme te behouden.
- Het boek maakt de fysica van deze toekomst veel duidelijker, vooral zwaartekracht, de versnellingen en koerswijzigingen van schepen en de manier waarop reizen en ruimtegevechten werken.
- De lichamelijke verschillen tussen de belters en mensen die op planeten wonen, zijn in de roman veel duidelijker.
- Het deel met het protomolecuul vind ik in de serie helderder en beter uitgewerkt.
Daarom zeg ik: als je van sciencefiction houdt, geniet dan van allebei, want ze laten je verschillende kanten van dat uitstekende universum zien.
Het beste en het slechtste van Leviathan ontwaakt
Het beste aan Leviathan ontwaakt is voor mij het universum dat het opbouwt. Met zijn drie facties, de politiek en de fysieke kant.
Ook de gedeelde structuur tussen Holden en Miller werkt erg goed. Daardoor zie je een complex probleem vanuit twee verschillende perspectieven.
En dan is er de actie.
Er zijn echt goede hoofdstukken, van het soort waarin je de spanning voelt en blijft lezen omdat je wilt weten hoe ze er in godsnaam uit gaan komen. Of óf ze eruit komen.
De gevechten, sommige achtervolgingen en bepaalde dramatische momenten laten zien dat James S. A. Corey heel goed kan vertellen wanneer alle aandacht op één concrete scène wordt gericht.
Het grootste gebrek is dat het te veel wil vertellen.
Er gebeurt voortdurend iets, wat het boek heel vermakelijk maakt, maar daardoor krijgen sommige ideeën niet genoeg tijd om zich te ontwikkelen en ontstaan twee of drie belangrijke oplossingen die voelen als deus ex machina momenten waar ik niet helemaal in meeging.
Ik vind ook dat de personages flink achterblijven bij de plot. Hier zijn handelingen belangrijker dan psychologische diepgang, zelfs bij de hoofdpersonen.
Tot slot kan het Engels, als je het in de oorspronkelijke versie leest, wat veeleisender zijn dan het lijkt. Ik heb het zo gelezen en vond het aanzienlijk moeilijker dan de meeste boeken. Woordenschat, belangrijke zaken die in één korte zin worden verteld, weglatingen…
De dialogen hebben trouwens een paar erg slimme momenten. Daar zie ik nog een klein raakvlak met Asimov, ook al gebruiken de auteurs dialogen op totaal verschillende manieren.
Conclusie: is Leviathan ontwaakt de moeite waard om te lezen?
Ja.
Vooral als je van sciencefiction houdt, maar ook als je gewoon geniet van een goede avonturenroman.
Voor mij is de grote kracht van Leviathan ontwaakt dat het de weg van onze wereld naar sciencefiction in de ruimte geloofwaardig maakt. Die basis is zo goed dat hij me eigenlijk meer interesseert dan het mysterie dat dit eerste boek aandrijft.
En het is enorm vermakelijk.
Het is geen perfecte roman. Er gebeurt te veel, waardoor sommige ideeën, personages en oplossingen minder ruimte krijgen dan ze verdienen. Maar er zijn ook fantastische scènes, uitstekende ruimtegevechten en hoofdstukken die je echt gespannen kunnen maken.
Daarnaast bereikt het einde iets belangrijks voor het begin van zo'n lange reeks: je voelt dat een deel van het verhaal is afgerond en niet halverwege blijft hangen, terwijl het duidelijk is dat er nog veel meer te vertellen valt.
Technische gegevens van Leviathan ontwaakt
| Gegeven | Informatie |
| Titel | Leviathan ontwaakt |
| Reeks | The Expanse |
| Boek | 1 |
| Auteur | James S. A. Corey |
| Auteurs achter het pseudoniem | Daniel Abraham en Ty Franck |
| Genre | Sciencefiction, space opera |
| Oorspronkelijke uitgever | Orbit |
| Oorspronkelijke publicatie | 15 juni 2011 |
| Omvang | 592 pagina's in de huidige Amerikaanse editie van Orbit; kan per editie verschillen |
| Setting | Gekoloniseerd Zonnestelsel |
| Belangrijkste hoofdpersonen | James Holden en Josephus Miller |
| Beoordeling | 4/5 |
Beoordeling
Voor wie is dit
✔️ Voor wie van sciencefiction houdt en een relatief geloofwaardige toekomst waardeert.✔️ Voor wie een avonturenroman en ruimtegevechten zoekt. Pure space opera.
✔️ Voor lezers die naast actie ook van onderzoek, politiek en worldbuilding houden.
✔️ Voor wie de serie heeft gezien.
Voor wie is dit niet
❌ Voor wie niet tegen sciencefiction kan.❌ Voor wie vanaf het eerste boek zeer diep uitgewerkte personages zoekt.
❌ Voor wie sciencefiction prefereert die ideeën rustig uitwerkt.
❌ Voor wie nodig heeft dat alle onderdelen van de plot absoluut duidelijk worden uitgelegd.
Veelgestelde vragen
Is Leviathan ontwaakt het eerste boek van The Expanse?
Ja.Leviathan ontwaakt opent de reeks The Expanse en introduceert veel van de personages, conflicten en facties die in de volgende boeken verder worden uitgewerkt.
Moet je Leviathan ontwaakt lezen voordat je de serie kijkt?
Nee. Het boek en de serie vullen elkaar behoorlijk goed aan en je kunt zonder problemen met een van beide beginnen.
Welk deel van de serie wordt door Leviathan ontwaakt verfilmd?
Het verhaal van het eerste boek beslaat het eerste seizoen en loopt door in een deel van het tweede seizoen van The Expanse .
Is Leviathan ontwaakt harde sciencefiction?
Het bevat elementen van harde sciencefiction, vooral in de behandeling van zwaartekracht, versnelling en ruimtevaart, maar als geheel werkt het vooral als een space opera.
Is Leviathan ontwaakt moeilijk om in het Engels te lezen?
Het is niet buitensporig moeilijk, maar de technische woordenschat, het jargon en sommige snelle dialogen kunnen het voor een niet-moedertaalspreker wat veeleisender maken.
Bevat Leviathan ontwaakt veel actie?
Ja. Het is een roman met veel actie, achtervolgingen, conflicten en ruimtegevechten, al zijn er ook onderzoek, politiek en worldbuilding.
Bevat Leviathan ontwaakt horror?
Er zijn enkele scènes die onrust moeten oproepen en bepaalde elementen die tegen horror aanleunen, maar het is geen echte horrorroman.
Zijn de boeken van The Expanse hetzelfde als de serie?
Nee. De bewerking verandert de volgorde van sommige gebeurtenissen, introduceert bepaalde personages eerder en verkort of wijzigt delen van de romans.
Is Leviathan ontwaakt de moeite waard als ik The Expanse al heb gezien?
Ja. Het boek legt aspecten zoals de fysica van het universum, de verschillen tussen de verschillende menselijke bevolkingsgroepen en de perspectieven van Holden en Miller uitgebreider uit.
Rondt Leviathan ontwaakt zijn verhaal af of blijft alles open?
Het doet beide behoorlijk goed. Het sluit het hoofdconflict van deze eerste roman af, maar laat genoeg elementen open om de reeks op een natuurlijke manier voort te zetten.
Geef een reactie